محمد بن محمد الدمشقي ( ابن الجزري ) ( مترجم : علامى و سفيدرو )
21
التمهيد في علم التجويد ( در آمدى بر علم تجويد ) ( فارسى )
سخن گفته شده است ؛ بخش نهم دربارهء نون ساكن ، تنوين ، مد و قصر است ؛ بخش دهم - كه اين بخش نيز بخشى طولانى است - به وقف و ابتدا پرداخته و دربارهء اقسام وقف و وقف بر بعضى حروف ، مانند كلّا ، بلى ، لا ، ثمّ ، ام ، بل و حتّى سخن گفته است ؛ بخش دهم را با بيان حروف مشدّد و مراتب آنها به پايان برده است . مؤلف در پايان ، صفحاتى را به تميز ظاء از ضاد در قرآن كريم اختصاص داده است . اين بخش شرح ابياتى است كه ابو عمرو دانى دربارهء « ظا » هاى وارد در قرآن كريم سروده است . در مجموع ، اين كتاب ، اثرى خوب و مفيد و در بردارندهء بيشترين مطالبى است كه استاد قرائت و تجويد بدان نياز دارد . منابع كتاب ابن جزرى در اين كتاب از نوشتههاى نويسندگان و دانشمندان پيش از خود استفاده كرده است ، در بيشتر بخشهاى كتاب به منابع مختلف رجوع كرده است ، مكى بن ابى طالب قيسى « 1 » از نخستين كسانى است كه ابن جزرى به تأليفاتش اعتماد و استناد كرده است . كتاب « الرعاية » مكّى ، اولين منبعى است كه ابن جزرى در بحث از حروف ، حركات ، مخارج حروف و صفات آنها ، و بحث از هر حرفى در تجويد ، به آن مراجعه نموده است . در بحث وقف بر « كلّا » و « بلى » نيز از كتابى كه مكّى در اين باره نگاشته ، استفاده كرده است . ابو الحسن سخاوى ، على بن محمّد « 2 » ، دومين عالمى است كه ابن جزرى در اين
--> ( 1 ) . ر . ك : شرح حال مكّى در كتاب غاية النهاية ، ج 2 ، ص 309 و مقدمة الكشف . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 568 .